Najważniejsze wnioski

  • EPD i ślad węglowy dotyczą informacji środowiskowych o wyrobie, a certyfikacja ZKP dotyczy sposobu kontroli produkcji w krajowym systemie 2+.
  • Zmiana cementu, dodatku mineralnego, domieszki, kruszywa albo źródła surowca powinna być ujęta w recepturze, ocenie wpływu i zapisach ZKP.
  • CPR 2024/3110 wzmacnia znaczenie informacji środowiskowych i cyfrowych danych o wyrobach budowlanych, ale nie znosi wymogu jednoznacznej kontroli produkcji.

EPD nie jest certyfikatem ZKP

Deklaracja środowiskowa wyrobu porządkuje dane o oddziaływaniu środowiskowym. Certyfikacja ZKP ocenia, czy producent prowadzi kontrolę produkcji dla określonego wyrobu, wytwórni betonu i właściwej normy w sposób wymagany w krajowym systemie 2+.

Te dwa obszary powinny być spójne, ale nie można ich utożsamiać. Producent może mieć dane środowiskowe dla wyrobu, a jednocześnie powinien utrzymywać zapisy ZKP pokazujące recepturę, surowce, wyniki badań, nadzór nad wyposażeniem i decyzje po wynikach.

Zmiana receptury wymaga oceny wpływu i zapisanej decyzji

Obniżanie śladu węglowego betonu zwykle prowadzi przez zmianę składu mieszanki, rodzaju spoiwa, udziału dodatków mineralnych, logistyki surowców albo energii użytej w produkcji. Z punktu widzenia ZKP każda istotna zmiana powinna mieć ocenę wpływu na wyrób.

Sama nazwa receptury niskoemisyjnej nie jest wystarczająca. Dokumentacja powinna wskazywać zakres zmiany, osobę zatwierdzającą, wykonane badania, kryteria oceny oraz sposób monitorowania wyników w czasie.

  • rodzaj i ilość cementu oraz dodatków mineralnych
  • źródło kruszyw, wody i domieszek
  • wyniki badań początkowych i bieżących
  • wpływ zmiany na konsystencję, wytrzymałość, trwałość i czas dojrzewania
  • decyzja technologiczna oraz data dopuszczenia receptury do produkcji

Dane środowiskowe powinny mieć właściciela procesu

Jeżeli producent przygotowuje dane do EPD albo wewnętrznego obliczenia śladu węglowego, powinien określić, kto odpowiada za zbieranie danych, jak są weryfikowane źródła i jak powiązać dane z konkretną recepturą lub rodziną wyrobów.

W praktyce warto rozdzielić dane technologiczne, dane laboratoryjne i dane środowiskowe, ale prowadzić je w jednym układzie identyfikacji wyrobu. Dzięki temu łatwiej uniknąć sytuacji, w której dokument środowiskowy opisuje inną mieszankę niż ta, która jest produkowana i kontrolowana.

Komunikacja z odbiorcą bez przekraczania zakresu

Odbiorcy coraz częściej pytają o ślad węglowy, EPD i zgodność z wymaganiami inwestycji. Odpowiedź producenta powinna jasno oddzielać potwierdzenie certyfikacji ZKP od danych środowiskowych, które mają własne zasady opracowania i weryfikacji.

Najbezpieczniejszy układ dokumentów to: certyfikat ZKP wskazujący wyrób, wytwórnię betonu i normę, krajowa deklaracja właściwości użytkowych oraz znak B w porządku wymagań krajowych, a osobno deklaracja albo dane środowiskowe dla właściwej receptury lub rodziny wyrobów.

Dane do uporządkowania przy betonie niskoemisyjnym

  • Czy receptura ma oznaczenie pozwalające odróżnić ją od poprzedniej wersji?
  • Czy zmiana spoiwa, dodatku lub surowca ma zapisaną ocenę wpływu na wyrób?
  • Czy dane środowiskowe odnoszą się do tej samej receptury, która jest produkowana?
  • Czy laboratorium ma osobne oznaczenie próbek dla receptur porównawczych?
  • Czy komunikacja z odbiorcą rozdziela certyfikację ZKP od EPD i śladu węglowego?

Źródła i dokumenty

Punkt kontrolny: dane środowiskowe i ZKP

Przy danych środowiskowych kluczowe jest powiązanie receptury, wytwórni albo miejsca produkcji, okresu danych i zapisów ZKP.

  • ustal, czy dane dotyczą konkretnej receptury, grupy receptur czy całej produkcji
  • oddziel moduły A1-A3 od transportu, wbudowania, użytkowania i końca życia
  • zweryfikuj, czy zmiany surowców są widoczne w recepturach, badaniach i zapisach ZKP
  • do zapytania przygotuj opis wyrobu, wytwórnię albo miejsce produkcji, normę albo KOT i okres danych środowiskowych